Boekrecensie: DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE

Botermans, Jack en Grinsven, Wim van
ISBN 978-90-5897-615-4
144 pagina’s zeer rijkelijk geïllustreerd
Uitgeverij Terra Lannoo B.V.
Postbus 614 6800 AP Arnhem
24,95 Euro

Eerder dit jaar verschenen bij de uitgever van de samenstellers van DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE al prachtige boeken over de jaren 50,60 en 70, waar bij herinneringen op een optimale manier werden teruggebracht in tekst, maar vooral in beeld. Een prachtige collage van foto’s, tekeningen, plaatjes en objecten namen de beide samenstellers je meteen mee terug naar de prachtige jaren van ‘onze jeugd’, waarbij ik doel op vooral die Nederlanders, die gelijk aan mij al rijkelijk de vijftig zijn gepasseerd. Laten we eerst eens kijken wie Jack Botermans is. Momenteel 57 jaar, die ooit zijn opleiding volmaakte als werktuigbouwkundige en vervolgens, vreemd genoeg, de grafische industrie inging. Hij pakte een vervolgopleiding aan de St. Joost Academie voor kunst en vormgeving en slaagde er cum laude. Jaren werkte hij bij een werkgever in Amsterdam om zich vervolgens als zelfstandig ondernemer te vestigen. Dat was in 1986 en vervolgens specialiseerde hij zich vooral in driedimensionale ontwerpen. Dit kwam weer uitgebreid te pas bij gebruik binnen tentoonstellingen en in spelletjes en puzzels, een hobbysoort waar de samenstellers ook een strakke band mee hebben. En bij bovengenoemde boeken blijft het niet want Botermans heeft al meer dan 50 boeken samengesteld en/of geschreven. Uitgeverij Lannoo geeft met trots een opsomming van het werk: als ontwerper en auteur heeft hij een 50-tigtal boeken op zijn naam staan, waaronder een Medische encyclopedie, drie 52-delige partworks ondermeer over de wereld van het spel en paspoorten, en meerdere tentoonstellingen over puzzels, spelletjes en paspoorten. Hij ontving diverse prijzen voor vormgeving in Duitsland, Nederland en Amerika. Van 1984 tot 1996 gaf hij les aan de Kunstacademie St. Joost. Hij heeft een productiemaatschappij. voor puzzels opgericht in 1984 en ontwierp puzzels voor de firma Naeff in Zwitserland.

En daar mag dan zeker ook bij worden vermeld dat Jack Botermans zich de laatste tijd vooral bezighoudt met het samenstellen van boeken vol met nostalgische inhoud. Binnen de vele boekenkasten in mijn huis is er één speciale kast, waarin de boeken die vallen in de categorie ‘pronkstukken’ zijn opgesteld. Eerder dit jaar heb ik dan ook de boeken ‘De Jaren 50’ en ‘De Jaren 60’ Van Botermans en Van Grinsven toegevoegd tot de rijke selectie in deze kast.

In de nieuwe publicatie DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE, gelijk aan beide ander genoemde titels, is Botermans verantwoordelijk voor samenstelling en vormgeving en wordt hij daarbij terdege bijgestaan voor de teksten en het research door Wim van Grinsven (Delft, 1955). Wim is tekstschrijver, freelance redacteur en auteur. Begon in 1977 als redacteur en journalist in de huis-aan-huis nieuwsbladensector, waar hij zich specialiseerde in lichtvoetige interviews en reportages. Hij stapte later over naar het boekenvak (redacteur en uitgever) en was vervolgens enkele jaren copywriter. Het bleek een weg naar een bestaan als zelfstandig tekstschrijver, waarbinnen boeken een voorname plaats innemen. Uitgever Lannoo koppelde beide specialisten aan elkaar met als gevolg een aantal prachtige publicaties.

DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE lokt de lezer/kijker als het ware uit een duik te nemen in de o zo rijke geschiedenis van de vaderlandse televisie, met naast de eigen Nederlandse producties, tal van buitenlandse programma’s en series, die in de verschillende decennia zijn voorbij gekomen. Uiteraard met de nadruk op vooral de jaren 50,60 en 70 en in mindere mate de jaren 80 en 90. Er staat zo enorm veel aan variatie afgedrukt in het geweldige boek, dat men aan eigen verzamelingen uiteraard niet genoeg had. Men heeft derhalve dankbaar gebruik gemaakt bij de samenstelling van andermans materialen, meestal beschikbaar gesteld door het TV-toys museum te Dieren en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid te Hilversum. Vanaf 2 oktober 1951 ging de televisie officieel ‘Los’ in Nederland, het zei op zeer beperkte schaal. Toestellen waren onbetaalbaar, Nederland zat in de naoorlogse opbouw en de portemonnee van de gemiddelde Nederlander was nog leeg. Het zou ettelijke jaren duren voordat we het gemiddeld wat breder hadden. Wijzelf hadden een zwart wit televisie in huis in 1960, en ik was toen 11 jaar ‘oud’ toen de Erres TV, met de draaiknop aan de zijkant en een beeldregulator knopje op de achterkant, een deel van de achterkamer vulde. Veel aanbod was er niet maar 46 jaar later is nog feilloos te melden wat onze interesse trok. Met vele buurtkinderen, die al dan niet mochten kijken van hun ouders. Tante Hannie, de Vliegende Knorrepot, Swiebertje maar ook de Olympische Spelen in Rome zaten we te bekijken. De buren aan linker en rechter zijde wisten niet dat ‘de alles bedervende uitzendingen’ ook hun kinderen beïnvloeden. De jaren zestig bracht voor ons leeftijdsgenoten tal van interessante jeugdprogramma’s. Immers ook Swiebertje, Fabeltjeskrant, Ja zuster nee zuster, Barend de Beer, Rikkie en Slingertje, Z Cars, Batman, Daktari, Schaap met Vijf Poten en andere heerlijke verrassingen brachten ons dichter bij het beeldscherm. Maar er was zeker ook, onszelf toen nog onbewust, de enorme commerciële invloed die het toen nog nieuwe en vooral spannende medium met zich meebracht.

Wat spaarden we ons rijk aan allerlei objecten. Plastic en vinyl objecten gerelateerd aan de diverse programma’s. Allerlei andere snufjes. Wie, van onze generatiegenoten, heeft niet de beschikking, ergens verstopt op de zolder of een andere plek, nog zijn eigen destijds vergaarde strip van schuimrubber met daarin gepind een collectie van zijn of haar favoriete speldjes, verkregen bij tal van producten die werden gekocht. Maar ook klokjes, singles, sigarenbandjes, boeken en tal van andere gerelateerde artikelen waar geld voor werd vrij gemaakt dan wel geld werd uitgemaakt. Vaak bleken het aan de televisieprogramma’s gerelateerde beeldmerken te zijn. Ikzelf heb al lang de speldjes decennia geleden doorgegeven aan een neef, uitgezonderd de mij geliefde speldjes die te maken hebben met de zeezenders van weleer, Veronica, RTV Noordzee, Caroline, London en anderen. Stiekem weggestopt in een stenen scheerkom, destijds gebruikt in de kapperszaak Knot.

Het gekke wil dat op pagina 11 van het boek DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE al dezelfde Erres televisie voorbij komt en op dezelfde pagina het wapperende vlaggetje van de KRO televisie. Kent U het nog? Er was er ook één met de tekst ‘NTS Storing’. Mijn vader kon er kriebelig van worden als het minuten lang in beeld verscheen, op weg naar misschien het vervolg van het Toneelstuk dat door storing werd onderbroken en toch graag tot het einde door hem werd bekeken. Erres claimde dat zijn televisie de wereld van sport, kunst, religie, muziek, toneel en actualiteiten in de huiskamer liet leven’. Het was 1960, en dankbaar ben ik nu bij het gegeven dat de prijs liefst 697,-- gulden was, dat destijds ons de wereld deed opengaan via de Erres TV.

Het leuke is dat de samenstellers vooral oog hebben gehad wat voor mijn vader vaak ‘prullaria’ werd genoemd. Uiteraard begrijp ik wel dat het destijds een opmerking ter bescherming was van de huishoud portemonnee. In een latere periode beschermde ik ook mijn eigen kinderen tegen het onzinnig vaak bemachtigen van de dingen die dringend werden aangekondigd in advertenties en via commercials op de televisie. Maar oh wat doet het me goed dat Van Grinsven en Van Botermans in deze publicatie DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE me lieten verrassen met heel veel afbeeldingen van gerelateerde producten die ver in mijn gedachten waren weggezakt. Een totale herbeleving van herinneringen aan ons rijke televisieverleden die voor mij op de juiste manier zichtbaar, herkenbaar en bijna tastbaar voor de lezer/kijker zijn teruggebracht. Een absolute aanrader is de publicatie DE GOUDEN JAREN VAN DE TELEVISIE, die in elke respectabele boekhandel te koop is. Ik mag echter de bezoeker van Vroom en Dreesmann Groningen afraden het boek daar te kopen. Men heeft het heel slordig op een stapeltje van een bijna onzichtbare plank weggestopt onder de steeds groeiende massa aan commerciële kookboeken.

HANS KNOT